Bezkręgowce w diecie ryb

Bezkręgowce w diecie ryb

Wszyscy zdajemy sobie sprawę, że prawidłowa dieta odgrywa ogromną rolę w kształtowaniu zdrowia człowieka. Oczywiście ta świadomość nie zawsze skłania nas do zdrowego odżywiania się. Łatwiej, choć nie zawsze, przychodzi nam zapewnienie prawidłowej diety naszym pupilom: psom, kotom, ptakom, gadom i płazom itp. Świadomie nie wymieniłam tu ryb, gdyż rzadko akwarysta podchodzi do karmienia tych stworzeń ze znawstwem tematu. Często dieta mieszkańców przeciętnego akwarium opiera się na jednej puszcze pokarmu gotowego i od czasu do czasu żywych lub mrożonych „robakach”. A to zdecydowanie za mało. Wystarczy sobie wyobrazić jak różnorodne pokarmy ryby pobierają w środowisku naturalnym. Jak wiele gatunków owadów, mięczaków, skorupiaków, ryb, roślin i glonów mogą znaleźć w swoim środowisku. Każdy z tych pokarmów różni się pod względem jakości i ilości składników odżywczych, co bezwątpienia wpływa na kondycję ryb.

Omówione poniżej bezkręgowce to częsty składnik diety ryb ozdobnych. Stosuje się je w postaci żywej, w formie mrożonej, liofilizowanej, suszonej lub jako składnik pokarmów gotowych. Dostarczają rybom różnych składników odżywczych, w różnych ilościach i różnej formie. Żaden z tych organizmów samodzielnie, na dłuższą metę, nie zaspokoi potrzeb żywieniowych ryb. Jednak stosowane łącznie z innymi surowcami stają się bardzo dobrym substytutem naturalnej diety ryb.

Kryl antarktyczny (Euphasia superba) dorasta do 6 cm długości. Odżywia się planktonem roślinnym, zimą prawdopodobnie zaczyna polować na zooplankton. Do końca jednak nie wyjaśniono jak udaje mu się przeżyć surową, antarktyczną zimę. Kryl jest źródłem łatwostrawnego białka (ok. 70%) bogatego w aminokwasy egzogenne. Jest chętnie pobierany przez ryby, zwłaszcza w formie przetworzonej – jako dodatek w płatkach, granulatach, tabletkach. W hodowli ryb konsumpcyjnych jest traktowany jako naturalny atraktant. Jego smakowitość dla ryb wynika z obecność niektórych aminokwasów (glicyna, prolina) oraz TMAO (tlenek trimetyloaminy). Substancje te, wykrywane przez chemoreceptory ryb, wpływają na smak i zapach pokarmu. Oprócz cennego białka, kryl dostarcza rybom nienasyconych kwasów tłuszczowych, z czego 40% stanowią wielonienasycone kwasy tłuszczowe (WNKT). Przykładem pokarmu z wysoką zawartością kryla jest Krill Gran.
Wielonienasycone kwasy tłuszczowe odgrywają istotną rolę w procesie linienia skorupiaków, stąd zastosowanie kryla, jako dobrego źródła WNKT w pokarmie Shrimp Sticks, który przeznaczony jest dla krewetek słodkowodnych i morskich, a także innych skorupiaków hodowanych przez hobbystów.

Równie bogatym, jak kryl, źródłem białka dla ryb jest kalmar pospolity (Loligo vulgaris). Są to drapieżne zwierzęta morskie, zamieszkujące strefę mórz otwartych o pełnym zasoleniu, gdzie są poławiane w dużych ilościach, z przeznaczeniem na cele konsumpcyjne. Zawierają ok. 75% białka i 9% tłuszczu, bogatego w WNKT. Bardzo mały procent tłuszczu, a przy tym wysoka zawartość białka czyni z nich ciekawy pokarm dla ryb akwariowych. Badania dowiodły, że karmienie ryb kalmarami i krylem bardzo dobrze wpływa na proces reprodukcji.

Jednym z popularniejszych w naszej szerokości geograficznej bezkręgowcem stosowanym jako pokarm dla ryb jest ochotka – czerwona larwa komara. Chociaż bezsprzecznie ryby uwielbiają ochotkę jej stosowanie niesie pewne ryzyko. Dotyczy to zresztą każdego żywego pokarmu i wiąże się z możliwością wprowadzenia do akwarium patogenów, a często również substancji toksycznych. Ochotka pozyskana w czystym środowisku to wartościowy, wysokobiałkowy pokarm, który w suchej masie zawiera: ok. 60% białka surowego, 10% tłuszczu i 11% popiołu. Zawiera stosunkowo małe ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych (ok. 14%). Nadużywanie tego pokarmu może prowadzić do otłuszczenia i niedoborów WNKT u ryb. Jednak ze względu na wysoką wartość odżywczą i atrakcyjność smakową dla ryb, ochotka jest bardzo dobrym pokarmem dla tarlaków i ryb osłabionych chorobą czy długim transportem.

Równie kontrowersyjnym pokarmem jak ochotka jest rurecznik (Tubifex tubifex). On również występuje w osadach dennych, gdzie żywi się materią organiczną, glonami i bakteriami. Rurecznik jest bardzo bogatym w energię pokarmem, co wynika z dużej zawartości tłuszczu (ok. 20%). Podobnie jak w przypadku ochotki, rurecznikowi przypisuje się istotną rolę we wprowadzaniu pasożytów do akwarium, dlatego stosowanie liofilizacji w celu przygotowania obu tych bezkręgowców jest szczególnie pożądaną metodą konserwacji. Liofilizowanym pokarmem uzyskanym z rurecznika jest Tubi Cubi.

Niskoenergetycznym pokarmem dla ryb, bogatym w substancje balastowe jest rozwielitka (Daphnia pulex) i kiełż zdrojowy (Gammarus pulex). Zawartość białka w tych skorupiakach wynosi ok. 50%, zawartość tłuszczu ok. 2,5% (ale może też przekraczać 20%). Należy pamiętać, że te wartości dosyć istotnie zmieniają się w zależności od diety skorupiaka, która zależy od sezonu i środowiska bytowania. Stosunkowo niska zawartość białka powoduje, że dafnia absolutnie nie jest wskazana jako pokarm podstawowy, zwłaszcza dla młodych ryb. Porównując skład chemiczny ryb konsumpcyjnych karmionych paszą i dafnią, stwierdzono, że te ostatnie zawierały mniej tłuszczu a więcej popiołu i fosforu. Podobne wyniki otrzymano dla ryb karmionych krylem. Dla praktyki akwarystycznej jest to podpowiedź, że skorupiaki oprócz mechanicznego wspomagania pracy przewodu pokarmowego na skutek dużego udziału chityny również ze względu na swój skład chemiczny chronią ryby przed otłuszczeniem i utrzymują je w dobrej kondycji.

Doskonałym i bardzo cenionym przez akwarystów i hodowców pokarmem jest solowiec (Artemia salina). Do żywienia ryb stosuje się zarówno formę larwalną – naupliusy, wylęganą samodzielnie w domu jak i osobniki dorosłe w postaci mrożonej, liofilizowanej, żywej lub jako dodatek do pokarmów gotowych. Naupliusy artemi w suchej masie zawierają ok. 58% białka, 20% tłuszczu i 10% popiołu, są doskonałym pokarmem dla wylęgu wielu gatunków ryb. Zaleca się jednak urozmaicanie diety młodym rybom również innymi pokarmam. Warto zwrócić uwagę, że dorosła artmia ma o połowę mniejszą zawartość tłuszczu.

 

Zawartość białka surowego, tłuszczu i popiołu w wybranych bezkręgowcach wodnych, [%] suchej masy.

Surowe białko Surowy tłuszcz  Popiół
artemia – forma dorosła 60 13 12
artemii – naupliusy 58 20 10
kalmary 74,8 8,8 3,4
kryl 70 10,4 12,6
ochotkowate 60 10 11
rozwielitka 50 2,4 19
rurecznik 47,8 20,1 4,5

 

Mimo pozornie bardzo zbliżonych zawartości białka i tłuszczu w omawianych bezkręgowcach, należy pamiętać o różnicach w ich jakości. O jakości białka decyduje zawartość poszczególnych aminokwasów i ich wzajemne proporcje. W tłuszczu z kolei interesuje nas między innymi udział NKT lub WNKT. To wszystko powoduje, że dieta ryb powinna być jak najbardziej urozmaicona.

 

Zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych w wybranych surowcach, [%] całkowitej zawartości tłuszczu

Σn-3 Σn-6 20:4n6 arachidonowy 20:5n3 EPA 22:5n3 22:6n3 DHA
wołowina 0,6 3,1
drób 1,0 19,6
ryby 17,8 1,4 0,3 8,4 0,8 14,9
kryl 24,2 9,9 14,7 0,4 8,3
kalmary 25,7 14,8 1,6 10,2 1,5 11,8
Gammaridae 18,9 6,0 1,4 11,8 0,6 1,7
Chironomidae 9,6 3,3 0,3 5,6 0,03

 

Omawiane w tym artykule skorupiaki są dobrym źródłem naturalnych barwników z grupy karotenoidów, które intensyfikują barwę ryb oraz korzystnie wpływają na zdrowie, rozmnażanie i ogólną kondycję zwierząt.

 

Zawartość karotenoidów w wybranych surowcach

surowiec karotenoidy [mg/kg]
mączka z kryla 80 – 120
olej z kryla 700 – 800
artemia- naupliusy 90
dafnia 700 – 800
gammarus 670 – 800
Arthrospira platensis 3500
Haematococcus pluvialis 15 000 – 30 000
marchewka 65

 

Literatura:

Bernard J.B., (1997), Feeding captive insectivorous animals: nutritional aspects of insects as food, Nutrition Advisory Group Handbook, Fact Sheet 003;

Floreto E.A.T; Brown P.B., Bayer R.C., (2001), The efects of krill hydrolysate-supplemented soya-bean based diets on the growth, colouration, amino and fatty acid profiles., Aquaculture Nutrition 7, 33-43;

Gaillard M. i inni, (2004), Carotenoids of two freshwater amphipod species (Gammarus pulex and G. roeseli) and their common acanthocephalan parasite Polymorphus minutus, Comparative Biochemistry and Physiology, Part B 139,129–136;

Ghioni C., Bell J.G., Sargent J.R., (1996), Polyunsaturated Fatty Acids in Neutral Lipids and Phospholipids of Some Freshwater Insects, Comp. Biochem. Physiol. Vol. l14B, No. 2, pp. 161-170;

Greco F.M. i inni, Preliminary Evaluation of Selected Nutrient Composition of Two Life Stages of Artemia salina Before and After Feeding an Enriched Torula Yeast Product, http://www.brineshrimpdirect.com/article_artemia_torula.html;

Kibria G. i inni, (1999), Utilization of wastewater-grown zooplankton: Nutritional quality of zooplankton and performance of silver perch Bidyanus bidyanus (Mitchell 1838) (Teraponidae) fed on wastewater-grown zooplankton, Aquaculture Nutrition 5, 221-227;

Latusek A., (1982), Kalmary jako nowy pokarm dla ryb; Akwarium nr 72;
Nutrient requirements of fish, Committee on Animal Nutrition Board on Agriculture National Research Council, National Academy Press, 1993 Washington;

Sushchik N.N. i inni, (2003), Comparison of fatty acid composition in major lipid classes of the dominant benthic invertebrates of the Yenisei river, Comparative Biochemistry and Physiology Part B 134, 111–122;

Tacon A.G.J., (1987), The nutrition and feeding of farmed fish and shrimp – a training manual 2. Nutrient sources and composition, A report prepared for the FAO Trust Fund GCP/RLA/075/ITA Project Support to the Regional Aquaculture Activities for Latin America and the Caribbean, Food And Agriculture Organization Of The United Nations, Brazil;

 

dr inż. Aleksandra Kwaśniak-Płacheta

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *